W niewielkiej węgierskiej miejscowości Fehérvárcsurgó stoi pomnik, obok którego trudno przejść obojętnie. Z pozoru skromna figurka Matki Boskiej Królowej Pokoju kryje w sobie niezwykłą historię – to żywy dowód głębokiej solidarności i polsko-węgierskiej przyjaźni w najmroczniejszych latach II wojny światowej.

SYMBOL WDZIĘCZNOŚCI ZA OTWARTY DOM

W 1943 roku w Fehérvárcsurgó chronili się polscy uchodźcy i żołnierze, którzy po agresji Niemiec i ZSRR na Polskę znaleźli na Węgrzech bezpieczny azyl. Pragnąc wyrazić głęboką wdzięczność mieszkańcom wsi za ich serce, pomoc oraz dach nad głową, Polacy postanowili ufundować i własnoręcznie wznieść statuę.

Na cokole pomnika do dziś zachowały się dwujęzyczne inskrypcje: „Królowo Pokoju, módl się za nami” oraz prosta, lecz poruszająca dedykacja: „A magyaroknak a lengyel katonák / Polscy żołnierze Węgrom 1943.9.12”.

Data odsłonięcia – 12 września 1943 roku – była nieprzypadkowa. Nawiązywała bezpośrednio do rocznicy Wiktorii Wiedeńskiej, przypominając o stuleciach wspólnego oręża i wzajemnego wsparcia obu narodów.

ŻYWA TRADYCJA I PAMIĘĆ POKOLEŃ

Pamięć o tym wyjątkowym geście nie gaśnie. Co roku we wrześniu pod figurą zbierają się przedstawiciele polskiej dyplomacji, lokalna Polonia oraz mieszkańcy Fehérvárcsurgó, aby złożyć kwiaty i oddać hołd bohaterom tamtych dni.

W tegorocznych uroczystościach aktywnie uczestniczyła społeczność, którą reprezentuje Ogólnokrajowa Uzupełniająca Polska Szkoła i Przedszkole na Węgrzech. Podczas wydarzenia obecne były Lucyna Swiatlon, prowadząca oddział szkolny tej placówki w Csór, oraz jej uczennica Julka Vranszki, która uświetniła uroczystość wzruszającą recytacją wiersza, symbolicznie łącząc najmłodsze pokolenie z polskim dziedzictwem historycznym na Węgrzech.