30 maja, w niezwykle symbolicznym momencie – przededniu oficjalnie obchodzonego w Republice Kazachstanu Dnia Pamięci Ofiar Represji Politycznych – odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Praktyczna zatytułowana „Polacy Kazachstanu: historia, pamięć i dialog międzykulturowy”.

Główne ramy tematyczne tego doniosłego wydarzenia zostały podporządkowane bolesnej, 90. rocznicy masowych deportacji ludności polskiej na odległe i surowe ziemie kazachskie. Ta wyjątkowa inicjatywa o charakterze międzynarodowym zgromadziła szerokie grono wybitnych naukowców, badaczy dziejów najnowszych, historyków, a także przedstawicieli kluczowych organizacji społecznych oraz instytucji badawczych z Kazachstanu, Polski i wielu innych krajów świata. Spotkanie to stało się unikalną przestrzenią do głębokiej, wieloaspektowej refleksji nad tragicznymi wydarzeniami XX wieku oraz nad fundamentalnym znaczeniem, jakie pamięć historyczna i prawda o tamtych czasach niosą dla współczesnych oraz przyszłych pokoleń.

SZLAK NADZIEI, CZYLI PORUSZAJĄCA LEKCJA HISTORII W RAMACH INAUGURACJI OBRAD

Głównym pomysłodawcą, duchowym patronem oraz bezpośrednim inicjatorem całego przedsięwzięcia był Związek Polaków w Kazachstanie, który od lat dba o pielęgnowanie narodowej tożsamości na tych terenach. Osiągnięcie tak wysokiego poziomu organizacyjnego i merytorycznego stało się możliwe dzięki partnerskiemu wsparciu oraz wszechstronnemu zaangażowaniu ze strony Karagandyjskiego Narodowego Uniwersytetu Badawczego im. akademika E.A. Bukietowa, a także Republikańskiego Stowarzyszenia Katedr ANK „Shañyraq”.

Oficjalne rozpoczęcie obrad naukowych zostało poprzedzone niezwykle podniosłym wydarzeniem – uroczystym otwarciem monumentalnej wystawy przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej pod tytułem „Szlak Nadziei. Armia Andersa”. Ekspozycja ta w niezwykle przejmujący sposób zrekonstruowała oraz zilustrowała heroiczną i dramatyczną drogę tysięcy Polaków, którzy przeszli piekło sowieckich łagrów, by przez azjatyckie szlaki maszerować ku upragnionej wolności. Prezentacja ta stała się dla zgromadzonych gości nie tylko głęboką lekcją historii, ale również uniwersalnym, ponadczasowym przypomnieniem o niezłomnej sile ludzkiego ducha, potędze nadziei oraz o dążeniu do wolności, które potrafi przetrwać nawet najbardziej tragiczne doświadczenia systemów totalitarnych.

NAUKOWA DEBATA NAD DZIEDZICTWEM, REPRESJAMI I WKŁADEM POLAKÓW W ROZWÓJ REGIONU

W trakcie intensywnych paneli dyskusyjnych oraz sesji plenarnych prelegenci poruszyli szerokie spektrum tematów badawczych. Szczególną uwagę poświęcono szczegółowym mechanizmom i uwarunkowaniom geopolitycznym akcji deportacyjnych Polaków do Kazachstanu, a także brutalnym represjom politycznym, jakich obywatele pochodzenia polskiego doświadczali na terenie całego Związku Sowieckiego.

Ważnym punktem debaty była analiza metodologii zachowania pamięci historycznej we współczesnych społeczeństwach oraz prezentacja bieżącej, codziennej działalności polskich organizacji społecznych na Wschodzie. Ponadto badacze szczegółowo omówili i docenili ogromny, wielopokoleniowy wkład, jaki polscy zesłańcy oraz ich potomkowie wnieśli w cywilizacyjny rozwój nauki, edukacji, gospodarki oraz kultury współczesnego Kazachstanu, stając się trwałym pomostem w dialogu międzykulturowym.

WYRAZY WDZIĘCZNOŚCI DLA PARTNERÓW I PONADCZASOWE PRZESŁANIE DLA PRZYSZŁOŚCI

Organizatorzy wydarzenia skierowali słowa szczególnej wdzięczności i uznania do swoich kluczowych partnerów, bez których realizacji tak skomplikowanego projektu nie udałoby się sfinalizować. Oficjalne podziękowania za osobiste wsparcie, otwartość na trudny dialog oraz wielkie zaangażowanie przekazano Przewodniczącemu Zarządu – Rektorowi Karagandyjskiego Narodowego Uniwersytetu Badawczego im. akademika E.A. Bukietowa, prof. Nurłanowi Dułatbekowowi, a także Przewodniczącej Republikańskiego Stowarzyszenia Katedr ANK „Shañyraq”, prof. Natalii Kałasznikowej.

Równie gorące podziękowania popłynęły w stronę wszystkich uczestników, prelegentów i gości honorowych za ich liczną obecność, zaangażowanie w dyskusję oraz wspólną, ponadgraniczną troskę o zachowanie pamięci o tych, których los został brutalnie naznaczony przez represje, deportacje i przymusowe przesiedlenia. Międzynarodową konferencję zamknęła głęboka konkluzja, przypominająca o tym, że pamięć o ofiarach przeszłości nie jest jedynie biernym wspomnieniem minionych lat, ale stanowi aktywne, moralne zobowiązanie i drogowskaz budujący bezpieczną przyszłość dla kolejnych pokoleń.