Cmentarz Les Champeaux w Montmorency

Narodowi polskiemu, który ofiarował tak wiele swoich dzielnych dzieci Francji


Jest takie miejsce, stary cmentarz w Montmorency, największa polska nekropolia we Francji, często zwany polską nekropolią lub Panteonem polskiej emigracji.

Od 1843 roku Montmorency jest celem pielgrzymek Polaków, które odbywają się corocznie w maju lub czerwcu. Uroczystość rozpoczyna się od żałobnej mszy świętej za wszystkich Polaków zmarłych na wygnaniu, z patriotycznym kazaniem po francusku i hymnem „Boże, coś Polskę”, po czym pochód ze sztandarami przechodzi przez miasto, od kościoła na cmentarz, aby złożyć kwiaty na grobach zasłużonych i wziąć udział w kweście na konserwację nagrobków.

Pielgrzymki te urządza Towarzystwo Historyczno-Literackie w Paryżu, mając ten obowiązek wpisany do statutu. Pielgrzymki odbywały się również w czasie niemieckiej okupacji Francji podczas II wojny światowej, wtedy msze miały charakter półjawny.

W 1934 roku pielgrzymkę na cmentarz i do kolegiaty prowadził prymas Polski kardynał August Hlond, w 1982 roku – po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce – w odruchu polsko-francuskiej solidarności – arcybiskup, metropolita Paryża, kardynał Jean-Marie Lustiger, a w 1998 roku – prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” w Warszawie, prof. Andrzej Stelmachowski.

W miejscowym kościele, w kolegiacie św. Marcina znajduje się rzeźba epitafijna polskich emigrantów – Juliana Ursyna Niemcewicza i Karola Ottona Kniaziewicza dłuta Władysława Oleszczyńskiego z 1848 roku.

Od XIX wieku na cmentarzu pochowano kilkuset Polaków, m.in.:

▪ Józef Babiński – lekarz polskiego pochodzenia, neurolog
▪ Bolesław Biegas – rzeźbiarz
▪ Tadeusz Błociszewski – pedagog, powstaniec 1848 roku, prezes Instytucji Czci i Chleba
▪ Olga Boznańska – malarka
▪ Karol Brzostowski – reformator społeczny, właściciel ziemski
▪ Jan Chalecki (prawdopodobnie) – generał w czasie powstania styczniowego, generał-major armii Imperium Rosyjskiego, najstarszy stopniem z dowódców polskich, służących w szeregach powstańczych
▪ Stefan Du Chateau – architekt mieszkający i tworzący we Francji
▪ Aleksander Chodźko – poeta
▪ Marian Czarnecki – pułkownik, założyciel i prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów we Francji, pracownik Radia Wolna Europa[3]. Jego prochy zostały w 2011 roku przeniesione na Cmentarz Wojskowy na Powązkach
▪ Henryk Dembiński – gubernator wojskowy Warszawy w okresie powstania listopadowego
▪ Wiesław Domaniewski – wybitny działacz Organizacji Młodzieży Narodowej
▪ Franciszek Henryk Duchiński – etnograf i historyk, działacz emigracyjny
▪ Cyprian Godebski – rzeźbiarz
▪ Maria Gorecka – najstarsza z dzieci Adama Mickiewicza
▪ Antoni Gorecki – poeta, satyryk i bajkopisarz, powstaniec listopadowy i uczestnik wojen napoleońskich
▪ Józef Jaklicz – legionista, zastępca Szefa Sztabu Głównego Wojska Polskiego, zastępca Szefa Sztabu Naczelnego Wodza w kampanii wrześniowej 1939 r., dowódca piechoty dywizyjnej 3. Dywizji Piechoty w kampanii francuskiej 1940 r., następnie dowódca Wojska Polskiego we Francji i szef ewakuacji z Francji do Wielkiej Brytanii, zaś po wojnie skarbnik Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu
▪ Eustachy Januszkiewicz – pisarz, wydawca, publicysta i księgarz
▪ Teodor Jełowicki – sekretarz gubernialny kijowski, marszałek powiatu humańskiego
▪ Zygmunt Kaczkowski – powieściopisarz i poeta, działacz narodowowyzwoleńczy
▪ Maria Kasterska – pisarka, doktor literatury francuskiej
▪ Karol Otto Kniaziewicz – uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, jeden z dowódców Legionów Polskich we Włoszech, działacz emigracyjny. Jego pogrzeb 21 maja 1841 roku był pierwszym polskim pogrzebem na tym cmentarzu
▪ Jerzy Stefan Langrod – prawnik, specjalista w dziedzinie prawa administracyjnego, nauki organizacji i zarządzania oraz prakseologii
▪ Zbigniew Laskowski – lekarz wojskowy
▪ Tadeusz Makowski – malarz
▪ Adam Mickiewicz – pochowany tu w 1856 roku, zwłoki sprowadzone ze Stambułu. Prochy poety przeniesiono w 1890 roku na Wawel, ostatecznie spoczął w Kryptcie Wieszczów Narodowych na Wawelu
▪ Celina Mickiewiczowa – żona Adama Mickiewicza. Jej zwłoki przeniesiono tutaj po eksumacji z Cmentarza Père-Lachaise. Grobowiec rodziny Mickiewiczów istnieje do dziś
▪ Julian Ursyn Niemcewicz – dramaturg, powieściopisarz, poeta, pamiętnikarz
▪ Cyprian Kamil Norwid – poeta zmarł w 1883 roku w kościelnym przytułku w Ivry pod Paryżem i tam został pochowany, ale po pięciu latach wygasła licencja na zachowanie nagrobka, więc szczątki przeniesiono do tutejszej zbiorowej mogiły polskiej. W 2001 roku urnę z ziemią z grobu przeniesiono do Krypty Wieszczów Narodowych na Wawelu
▪ Władysław Oleszczyński – rzeźbiarz
▪ Helena Paderewska – działaczka społeczna, żona kompozytora i premiera Ignacego Paderewskiego
▪ Alfred Paderewski – syn Ignacego Paderewskiego
▪ Roman Palester – kompozytor, od 1947 przebywający i tworzący na emigracji
▪ Władysław Pańczak – dziennikarz lwowski aktywny w okresie międzywojennym oraz w czasie II wojny światowej
▪ Bronisław Piłsudski - polski etnograf, badacz kultury Ajnów, starszy brat Józefa
▪ Delfina Potocka – przyjaciółka m.in. Zygmunta Krasińskiego
▪ Klaudyna Potocka – opiekunka powstańców listopadowych, twórczyni instytucji dobroczynnej „Czci i chleba” opiekującej się emigrantami
▪ Andrzej Prus-Bogusławski – oficer, cichociemny, dziennikarz, pisarz, autor książek historycznych
▪ Franciszek Jan Pułaski – historyk, historyk literatury, polityk i dyplomata
Karol Sienkiewicz – poeta, historyk, działacz społeczno-polityczny, współtwórca Biblioteki Polskiej w Paryżu
▪ Kazimierz Sosnkowski – Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych w czasie II wojny światowej. Urnę z jego prochami sprowadzono w 1992 roku do warszawskiej archikatedry św. Jana
▪ Artur Stępiński – działacz emigracyjny, inżynier dróg i mostów, nauczyciel
▪ Aleksander Stryjeński – oficer, inżynier wojskowy i cywilny, kartograf
▪ Władysław Alojzy Strzembosz – bibliotekarz, bibliograf i bibliofil, kolekcjoner rycin, publicysta, działacz emigracyjny
▪ Józef Szermentowski – malarz pejzażysta
▪ Aleksander Wat – pisarz i poeta
▪ Wanda Wolska Conus – historyk, bizantynolog, filolog klasyczny, mecenas kultury
▪ Kazimierz Roman Woźnicki – literat, publicysta, działacz emigracyjny, dyplomata, bibliotekarz
▪ Józef Wyrwa – dowódca oddziału partyzanckiego AK, Hubalczyk
▪ Tadeusz Wyrwa – historyk, pisarz emigracyjny[7]
Władysław Zamoyski – generał wojsk polskich w powstaniu styczniowym
▪ Gustaw Zieliński – poseł na sejm II RP, działacz niepodległościowy i społeczny
▪ Włodzimierz Zieliński – major Wojska Polskiego, weteran Legionów, konsul RP w Paryżu
▪ Władysław Żeleński – prawnik, historyk i publicysta
▪ Kazimierz Żółtowski (1905–1970).

Na murze cmentarnym w 1970 roku umieszczono 30 tablic upamiętniających udział polskich żołnierzy w wielu walkach II wojny światowej oraz polskie ofiary hitleryzmu i komunizmu (w 1990 roku złożono tu również urnę z ziemią z Katynia), a później również i współczesne – upamiętniające ofiary stanu wojennego.

Znajduje się tu również tablica z napisem po francusku: „Narodowi polskiemu, który ofiarował tak wiele swoich dzielnych dzieci Francji – wdzięczne miasto Montmorency i departament Val-d’Oise”



TROCHĘ HISTORII - INDEX





facebook