Chrzest Polski

Wydarzenie które zmieniło naszą historię


Chrzest Polski – tradycyjna nazwa chrztu księcia Polan Mieszka I, który zapoczątkował proces chrystianizacji ziem polskich. Niekiedy uważa się go również za symboliczne wydarzenie, które było początkiem państwa polskiego i polskiego Kościoła katolickiego. Datuje się go zazwyczaj na rok 966, chociaż nie jest to pewne, gdyż źródła średniowieczne różnią się zarówno w opisie okoliczności, w jakich doszło do chrztu, jak też podają różne daty tego wydarzenia.

Chrzest księcia Polan, Mieszka I, był jednym z przełomowych wydarzeń w historii Polski i Polaków. Ponieważ jednak relacje z tych wczesnych wieków są bardzo skromne, wielu rzeczy możemy się tylko domyślać. Chrzest odbył się prawdopodobnie w Wielką Sobotę - zgodnie z ówczesnym zwyczajem - w nocy oczekiwania na Zmartwychwstanie Pańskie. W roku 966 ten dzień przypadał 14 kwietnia.

Nie zachowało się żadne źródło z X wieku, a w Polsce także z XI wieku, które przekazałoby o chrzcie Polski nawet krótką wzmiankę. Najstarsza informacja pochodzi z Kroniki Thietmara z Merseburga i została zapisana w Niemczech w XI wieku, około 50 lat po chrzcie Mieszka. W początkach XII wieku, a więc około 150 lat po chrzcie, jako druga została zapisana opowieść w Kronice Galla Anonima. Ani Thietmar, ani Gall nie wymienili daty chrztu, natomiast chronologię wydarzeń z nim związanych podali w odmiennej kolejności

Informacje o chrzcie znajdowały się przypuszczalnie w najstarszych rocznikach polskich, które miano założyć w X wieku. W latach trzydziestych XI wieku roczniki te miały ulec zniszczeniu lub zaginąć. Późniejsze zapisy kronikarskie i rocznikarskie pochodzą z ustnej tradycji i nie opierają się na źródłach pisanych, których autorzy byli bezpośrednimi świadkami chrztu Mieszka albo żyli w tamtych czasach

W XI–XII wieku, na podstawie przekazów ustnych, ukształtowały się dwie różne tradycje o wydarzeniach związanych z chrztem Mieszka. Znalazły one odbicie w dwóch grupach źródeł – roczników i kronik średniowiecznych – które w odmienny sposób przekazały zarówno kolejność wydarzeń, jak i datę chrztu. Według przekazów z pierwszej grupy, Mieszko ochrzcił się już po ślubie z Dobrawą, w roku 965, 966 lub 967. Według przekazów z drugiej grupy, przed rokiem 966 doszło do chrztu księcia, a dopiero potem zawarto małżeństwo – chrzest miał miejsce w roku 960, 964 lub 965

Tylko nieliczne kroniki powstałe w tamtych czasach poza Polską w ogóle odnotowywały fakt chrztu polskiego władcy. W kontynuacji kroniki Reginona, która została ofiarowana niemieckiemu cesarzowi Ottonowi I z okazji koronacji jego syna Ottona II w 967 roku nie było nawet najmniejszej wzmianki o Mieszku. Państwo polskie było wtedy małe i można przypuszczać, że nie pisano o tym, bo nie wiadome było, jak to wszystko się rozwinie. Informacji na temat chrztu nie ma także w innych kronikach, np. Ibrahima Ibn Jakuba. Dopiero późniejsi kronikarze, ok. 1014 roku, jak Thietmar piszą o chrzcie, ale szczególnie jego przebieg opisany jest w taki sposób, który sugeruje, że to bardziej ich wyobrażenia niż fakty historyczne.

Znaleziska archeologiczne sugerują, że mógł on nastąpić na wyspie Ostrów Lednicki, koło grodu gnieźnieńskiego, głównej siedziby rodu Piastów. Znaleziono tam basen chrzcielny, w którym swobodnie mógł zmieścić się dorosły człowiek. Przypuszcza się, że razem z księciem ochrzczony został jego dwór.

Kronikarz z XII w., Gall Anonim, twierdzi, że do przyjęcia chrześcijaństwa z Zachodu namówiła Mieszka jego żona, córka księcia czeskiego, Dobrawa. Książę zawarł z nią małżeństwo licząc na przyjaźń z władcą Czech i wspólne działanie przeciw Związkowi Wieleckiemu - groźnemu sąsiadowi znad Bałtyku. Z Czech przybyli także pierwsi misjonarze. Wielokrotnie w historiografii podkreślano też, że książę Polan obawiał się ekspansji niemieckiej, przed którą miało go uchronić porzucenie pogaństwa. Zagrożenie z tej strony istniało, o czym mogą świadczyć walki z margrabiami, jednak nie należy go wyolbrzymiać. Być może jednak największe znaczenie miał chrzest dla wewnętrznej polityki państwa Polan, które podbijało sąsiednie plemiona, czczące lokalne bóstwa. Przyjęcie chrześcijaństwa sakralizującego władzę książęcą i królewską miało zintegrować młody organizm państwowy, umocnić władzę księcia. Wraz z chrześcijaństwem zaczęła rozwijać się także administracja kościelna, dostarczająca wsparcia nie tylko duchowego, ale także w zakresie rządzenia, gospodarki i - co najważniejsze - w kwestii przyjmowania zdobyczy cywilizacji zachodniej.

Chrzest Polski – skutki polityczne.

Wśród przyczyny, które niejako nakłoniły Mieszka I do przyjęcia chrztu należy przede wszystkim dostrzegać elementów politycznych. Państwa zachodniej Europy wykorzystując wiarę chrześcijańską, pod hasłem „nawracania” pragnęły poszerzać zdobycze terytorialne. Do czego idealnie nadawały się ziemie należące do pogańskich Słowian. Mieszko I widząc realne zagrożenie ze strony Cesarza Ottona I i czeskiego księcia Bolesława I Okrutnego. Ponieważ Mieszko I nie chciał za bardzo uzależniać się od Cesarza, któremu już płacił trybut, zdecydował się na przyjęcie chrztu z rąk biskupów czeskich. Jednocześnie aby zawrzeć trwały sojusz z czeskim księciem, Mieszko I decyduje się poślubić czeską księżniczkę Dobrawę.

Po przyjęciu chrztu Mieszko I umacnia swoją władzę , zarówno zewnętrznie jak i wewnętrznie. Chrześcijaństwo głosi bowiem, że władza pochodzi od Boga, dlatego nie wolno sprzeciwiać się decyzją księcia. Ślub z Dobrawą zapewnia Mieszko I sojusz z księstwem czeskim, i rozpad sojuszu czesko-wieleckiego, co pozwoliło Mieszko I na pokonanie Wichmana i zakończenie wojny z Wieletami. Ponad to Mieszko I dołączył do grona książąt chrześcijańskich znajdujących się w orbicie Cesarza Ottona I. Pozwoliło mu to na zbliżenie się z Panami saksońskimi przeciwko plemionom połabskim. Przede wszystkim jednak na niezależną władzę nad państwem Polan i zatrzymanie niemieckiej ekspansji na tereny słowiańskie. Dzięki kościołowi władza Mieszka I została utrwalona wewnętrznie. Kościół bowiem głosił, że władza królewska pochodzi od Boga i każde wystąpienie przeciwko władzy uznawano za grzech.

Chrzest Polski – skutki gospodarcze.

Chrzest zapewnił państwu Mieszka I napływ nowych duchownych, którzy byli jedyną obok dworzan grupą osób wykształconych. Duchowni jako jedynie potrafili pisać i czytać, a także znali łacinę, co było wykorzystywane w kontaktach międzynarodowych. Zapotrzebowanie na nowe kościoły i klasztory rozwinęło budownictwo i sztukę sakralną. Dzięki znajomości uprawy roli, wykorzystania nowych narzędzi i zastosowania dwupolówki, rozwinęła się gospodarka rolna, która przez kolejne wieki będzie główną gałęzią gospodarczą Państwa Polskiego. Chrzest zapewnił Mieszkowi I nie tylko bezpieczeństwo przed ewentualną próbą nawracania, ale również umocnił jego władzę i pozwolił na rozwój intelektualny i gospodarczy plemion znad Wisły.




TROCHĘ HISTORII - INDEX





facebook